Impressie Studiemiddag GVO 2011
Geplaatst op: 24.11.2011
Verbonden met het levensgeheim: onderwijs en spiritualiteit
Beknopte impressie van de GVO-studiemiddag ‘Verbonden met het levensgeheim' op 9 november 2011
Na de opening en het voorwoord door dagvoorzitter ds. Leon Bal kreeg mevrouw Lia van Alsum het woord om haar inleiding te houden over ‘Spiritualiteit in het onderwijs'.
Lia van Alsum werkt als theologe op het gebied van wetenschappelijk spiritualiteitonderzoek en praktische spiritualiteitvorming. Vanuit haar ervaring in het onderwijs verrichtte zij onderzoek naar de joods-bijbelse spiritualiteit (cum laude promotie 2010 Radboud Universiteit Nijmegen) en de relatie ‘onderwijs en spiritualiteit'.
Eerbied
In haar inleiding gaf Van Alsum een handreiking voor docenten die werk willen (gaan) maken van de spirituele grondhouding van de eerbied.
Docenten kunnen zich daarbij eerst richten op hun eigen spiritualiteit om zodoende een wegwijzer te zijn naar toenemende verbondenheid met het levensgeheim. Zo ontstaat er spirituele vorming binnen hun vakgebied, die de toenemende uitholling en vervlakking binnen het huidige onderwijs tegengaat.
Bezieling nodig
De Onderwijsraad heeft geadviseerd dat er meer aandacht moet komen voor de vormende taak van het onderwijs. Veel docenten voelen zich op de een of andere manier tekort schieten, maar kunnen moeilijk benoemen wat er mis is. Zij voelen de druk van het keurslijf met verplichtingen die onder meer uit economische factoren voortvloeien. Daarbij blijft er te weinig ruimte over voor bezieling en geestelijke groei.
Lia van Alsum geeft een overzicht van de bekwaamheden binnen het onderwijs. Daar hoort ook bij: vormingsgericht zijn, geïnspireerd zijn en zich daarin blijven ontwikkelen.
Vormen van spiritualiteit
Zij geeft een overzicht van diverse vormen van spiritualiteit:
• Lekenspiritualiteit: gewone mensen in het dagelijks leven met een bepaalde bezieling. Geraakt zijn door het levensgeheim en de dragende kracht van God en van het leven.
• Scholen van Spiritualiteit, vanuit de wereldgodsdiensten. Vaak een reactie op dogma's. Het gaat immers om ‘stromen van de Geest'. Luther en Calvijn horen daar ook bij. Het gaat om de relatie tussen mens en God en het is/was een reactie op het uiterlijk vertoon van instituten.
• Tegenbewegingen, met als voorbeeld Dorothee Sölle en haar kritiek op de Duitse kerk.
Men kan oog krijgen voor spiritualiteit door:
• het te beoefenen in het dagelijks leven: ga op zoek, kijk vooral goed om je heen. Leren kijken is belangrijk. Het kan door het lezen van teksten, door meditatie, door het luisteren naar muziek enzovoort.
• Meer wetenschappelijk is ook mogelijk door studie en reflectie, bijvoorbeeld met vormen zoals Kees Waaijman omschrijft in zijn handboek Spiritualiteit. Deze vormen kunnen zowel godsdienstig als niet godsdienstig zijn.
Tot slot geeft Lia van Alsum als samenvatting nog een aantal aandachtspunten:
1. Spiritualiteit is de relatie tussen God en mens als groeiproces en omvormingsproces.
2. Verkijk je niet op de vorm. Spiritualiteit kan uit alle richtingen komen. Het gaat erom om mensen bij God te brengen in welke vorm dan ook.
3. Overwin moeite en verlegenheid om de bezieling te verwoorden. Leer om te gaan met onzekerheid en angst.
4. Groei in eerbied voor het levensgeheim. Verbind je vak en je vorming met de leefwereld van de leerlingen.
5. Er zijn momenten van zeggingskracht en je geraakt weten, in goede en slechte tijden.
6. Er zijn ook momenten van diep vertrouwen, dragende kracht en verstilling.
7. Ga op die momenten in en zoek naar de zin van het bestaan en welke weg te bewandelen.
Workshop
Tijdens de workshop van Lia van Alsum konden we doorpraten over haar inleiding en vragen stellen. Vragen ter verduidelijking, maar ook ‘Wat blijft lastig?' en ‘Ben je geprikkeld om nu iets te doen of te laten?' Haar boek ging rond en tenslotte bespraken we enkele teksten die uitnodigen tot spiritualiteit.
Op internet vond ik in zijn recensie een goede verwoording door drs. Bill Banning:
'Een leraar die dit levensgeheim ontdekt en eerbiedigt, wekt diep vertrouwen in zijn eigen ziel en in de ziel van zijn leerlingen. Zo'n leraar kan een stem vernemen die hem helpt zijn eigen bestemming te vinden; die hem helpt authentiek te spreken. Met dit besef van bestemming kan hij anderen helpen hun weg te gaan en richting te ontwaren. Geen overbodige luxe, lijkt me.'
Mijn complimenten voor de voortreffelijke organisatie van deze studiemiddag, met zelfs twaalf workshops, door het Centrum voor Levensbeschouwing in Leerhotel Het Klooster te Amersfoort, een prachtige locatie.
Peter den Dikken
Heel inspirerende dag met Lia van Alsum en ook de workshops ; eindelijk op niveau , waardoor je veel kunt leren en toepassen !
heel hartelijk dank.
God's rijke zegen in alles wat jullie verder ondernemen.
Uw reactie
